اخبار روز شهر تفرش

يك سال است مسجد شش ناو تفرش مرمت نشده، بي اعتبار مانده و اكنون هم گنبد سلجوقي آن به دليل سنگيني فشار اندودها در حال ريزش است. گنبدخانه اين مسجد تاريخي به شيوه و طرح هشت ضلعي ساخته شده و به همين سبب قابل قياس با آثار عظيمي چون مسجد جامع نطنز است.


گنبد تاريخي و پيكر سلجوقي مسجد شش ناو؛ قديمي ترين بناي شهر تاريخي تفرش براي ماندگاري در برابر حوادث طبيعي و انساني نيازمند مرمت و ساماندهي است.

مسجد شش ناو در دوران سلجوقيان (قرن ششم هجري) احداث شده و جزء آثار ملي كشور به ثبت رسيده است.

نامگذاري اين بنا به علت وجود قناتى است كه زير پيكر تاريخي مسجد جريان دارد و در قديم براي تقسيم آب به محل هاى مختلف، توسط شش عدد ناو سر ريز و جريان پيدا مى كرده است.

در كنار قنات يك درخت چنار كهنسال نيز قرار دارد.

"محمد ايرانشاهي "،كارشناسي كه طرح مرمتي اين مسجد را سال گذشته تهيه كرده است ، با اظهار تاسف از توقف ساماندهي اين بناي تاريخي در سال گذشته ،در گفت و گو با chn ،مي گويد :« سال گذشته اعتباراتي براي احياي پيكر تاريخي مسجد شش ناو اختصاص داده شد اما هنوز يك سوم بهسازي گنبد اين مسجد ديرينه به اتمام نرسيده بود كه اعتبارات آن تمام شد و معلوم نيست آيا امسال اعتباري براي نجات اين مسجد در نظر گرفته شده است يا خير.»

به گفته وي هنوز در اين مسجد زندگي جريان دارد و حيات و پويايي با حضور مردم در آن ديده مي شود.

اين مسجد جز يكي از مساجد مهم شهر به شمار مي رود و مركز تفرش قرار دارد.

ايرانشاهي بر نياز شديد اين بنا به مرمت تاكيد مي كند :« جرزها از حالت اصلي خارج و سقف دچار ترك هاي متعدد شده است .سقفي كه تنها يك سوم آن سبك سازي شده و همچنان از بار اندودهاي بسياري كه به مرور زمان هيات امناي مسجد براي جلوگيري از نفوذ آب روي سقف كشيده اند، رنج مي برد.»

مشاهدات ميراث خبر حاكي از آن است كه روي آجرهاي قديمي رنگ و بخش هاي اصلي شبستان تخريب شده است.

لوله هاي فاضلاب آن هم دچار مشكلات اساسي بسياري بوده به طوريكه رطوبت به پله هاي بنا نفوذ كرده است.

كارشناس مرمتي هم كه سال گذشته در اين بنا كارگاه داشته بر ايزوله كردن اين بنا تاكيد مي كند.

وي معتقد است در حال حاضر بنا دستخوش ساخت و سازهاي ناتعارف بسياري است و تكيه اي كه از دوران پهلوي باقي مانده بارها بارها دست خوش مرمت هاي غير اصولي شده است.

ايرانشاهي مرمت هايي اجرا شده در اين بنا در سال هاي گذشته را نادرست عنوان مي كند و به خبرنگار ميراث مي گويد :« پوسته بيروني گنبد مسجد در حال حاضر ريخته و به دليل مرمت هاي نامناسب نظم هندسي آن از بين رفته و ارتفاعش كم شده است.»

وي اعتبارات آغاز مرمت هاي اين بناي تاريخي را در حدود 500 ميليون تومان اعلام مي كند.

ايرانشاهي به CHN مي گويد :« از آن جا كه بنا موقعيت مناسبي ندارد و بخش هاي فوقاني مناره هاي آن در حال فرو ريزي است بايد هر چه سريع تر تصميم مرمت هاي اصولي آن گرفته شود.»

شهر تفرش يكي از شهرهاي كهن استان مركزي است كه در شمال شهرستان اراك واقع شده و پيشينه اي باستاني دارد.

بنابر پژوهش هاي تاريخي انجام شده در اين شهر، قدمت آن به دوره گبرها و زرتشتيان باز مي گردد.

آثار بازمانده اي چون قلاع گبرها و قبور زرتشتيان و نام تفرش كه در اصل (گبرش) بوده خود گواهي بر صحت مطالب فوق است.

شهر تفرش از دو محله اصلي فم وترخوران و چند محله فرعي شكل گرفته و مي توان علت اصلي بوجود آمدن شهر بدين شكل را منابع آبي و سيستم هاي آبياري بسيار كهن آن دانست.

اين اصل با معيشت مبتني بر زراعت و باغداري محل نيز سازگاري دارد.

كهن ترين آثار از مجموعه ابنيه پا برجاي اين شهر، بنا بر بررسي هاي انجام شده توسط كارشناسان ميراث فرهنگي، مجموعه بناي مسجد جامع شش ناو و اسكلت اصلي و بناي داخلي اثر زيارتگاهي دد بي بي (بي بي ستين) هستند.

با اين حال بنا بر باورها، بناي باشكوه و زيباي مسجد جامع شش ناو قديمي ترين بناي پابرجاي شهر گردو و بادام است.

اين اثر از لحاظ معماري و خصيصه هاي فرهنگي داراي ويژگي هاي بسيار منحصر به فردي است كه آن را از مسجد (جامع) ديگر مستثني كرده است.

شكل گرفتن چهار جزء اصلي بنا در چهار دوره تاريخي، خصيصه ويژه اي است كه در كمتر بنايي آن را سراغ داريم: تك منار مربوط به قرن 5 و 6 هجري، گنبدخانه منسوب به قرون 6 و 7 ، شبستان هاي شرقي و غربي مربوط به اواخر دوره صفويه و تكيه مربوط به دوره قاجار، اسكلت و بدنه اصلي مسجد جامع شش ناو را شكل داده اند.

اين بنا به لحاظ فرم پلاني و طراحي گنبد در گوشه بنا و در محل تلاقي دويال قرار دارد از آثار بسيار منحصر به فرد معماري اسلامي ـ ايراني استان مركزي (وحتي در سطح ملي) به شمار مي آيد.

در حالي كه بسياري از گنبدخانه هاي اصلي مساجد جامع ايران، داراي نقشه اي چهارضلعي مي باشند، گنبدخانه مسجد جامع شش ناو به شيوه و طرح هشت ضلعي ساخته شده و به همين سبب قابل قياس با آثار عظيمي چون مسجد جامع نطنز است.

از خصوصيات بارز فرهنگي ـ مذهبي مسجد جامع شش ناو، بنا بر روايات نقل شده در اين زمينه، تداوم انجام مراسم مختلف مذهبي دراين مجموعه از دوران امام حسن (ع) تا عصر حاضر است.

به گفته قديمي هاي اين شهر يكي از قنات هاي بسيار كهن شهر تفرش (قنات شش ناو) از دل و بستر اين بنا مي گذرد. به همين خاطر و به سبب جايگاه ويژه اين بنا در ميان اهالي مقسم اصلي آب زراعي و شرب اهالي محله بزرگ فم نيز در كنار اين بنا طراحي و تعبيه شده است.

ثبت آثار تاريخي، جهت حفظ اين آثار، از وظايف اصلي سازمان ميراث فرهنگي كشور بوده و در همين راستا با كوشش مديريت ميراث فرهنگي استان مركزي، بناي تاريخي ـ مذهبي مسجد شش ناو در سال 1379 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

به سبب خصوصيات بناهاي تاريخي (به لحاظ ساختار فيزيكي ) و نياز مستمر اين گونه بناها به مرمت وتعميرات حفاظتي، توسط مديريت ميراث فرهنگي استان مركزي در ساليان اخير بخشهايي از اين بنا مورد مرمت قرار گرفته است و اين اقدامات در آينده نيز ادامه خواهد داشت.

در گوشه اي از اين بنا چنار كهنسالي سر به آسمان ساييده كه ساليان سال سايبان پناه آورندگان و نمازگزاران بوده و به نوعي به سبب استقرار در كنار اين بناي مقدس جنبه تقدس نيز به خود گرفته است.
  

8/16/2007  :تاريخ درج
http://www.chn.ir/News/?section=2&id=41067  :منبع

بازگشت به صفحه اخبار